Boek- en leespromotie

BOEK – EN LEESPROMOTIE: college voor IPA-studenten

Door: Olivia Figaroa

Wat is leespromotie?

Onder leespromotie wordt verstaan alle activiteiten die bijdragen tot het bevorderen van het lezen in het algemeen.

Ik ga nu uit van het boek.

Een boek heeft verschillende functies:

1) de ontspannende functie: hier is er behoefte om zich met behulp van een boek te ontspannen, zich goed te voelen. Boeken kunnen kinderen een prettig gevoel geven door ze aan het lachen te brengen. Ook boeken waarin spanning en griezelige effecten voorkomen kunnen ontspannend werken dit ligt aan het feit dat als het boek goed afloopt na al die spanningen en griezelige momenten het kind een zucht van verlichting slaakt. (v.b. boeken van Roald Dahl).

Ontspanning gaat vaak samen met fantasie. In de wereld van fantasie is alles mogelijk, zodat grenzen en beperkingen wegvallen. Kinderen kunnen hun frustraties ontladen. Bijvoorbeeld een vervelende volwassene krijgt op zijn kop!

2) de creatieve functie: sommige boeken stimuleren de fantasie sterker dan anderen. Stimulerende fantasieverhalen zijn open en laten ruimte voor de lezer, zodat de lezer het verhaal zelf kan aanvullen.

Realistische verhalen laten de lezer in de onbekende wereld of in de gevoelswereld van een ander op verkenning gaan.

Ook het taalgebruik kan de lezer leren creatiever om te gaan met taal, bijvoorbeeld boeken over poëzie.

3) de emotionele functie: boeken kunnen inzicht bieden in gevoelens en ervaringen en kunnen daarbij ook helpen om emoties te verwerken. Veel boeken voor peuters en kleuters geven het kleine kind een veilig gevoel wanneer het boek goed afloopt. Boeken kunnen de lezer ook leren omgaan met nieuwe gevoelens zoals verliefdheid. Ook leren ze omgaan met gevoelens zoals pijn, verdriet, verlies, ziekte etc. Boeken bieden de lezer de gelegenheid zich te bevrijden van spanningen, angsten en agressie.

De emotionele functie verloopt via het proces van inleving en identificatie.

4) de informatieve functie: deze functie komt tegemoet aan de behoefte aan kennis, nieuwsgierigheid van de lezer. De meeste boeken voor peuters zijn informatief, met plaatjes zodat ze dingen leren benoemen. Duidelijke informatieve boeken zijn b.v. encyclopedieën en naslagwerken, en ook de boeken over verschillende onderwerpen etc.

Ook binnen de leesboeken zijn er genres die informatief zijn zoals het historisch verhaal.

5) de opvoedende functie: boeken spelen een rol in het proces van aanpassen aan of afzetten tegen een bepaalde cultuur. Boeken geven de jonge lezer de mogelijkheid om een standpunt in te nemen over de normen en waarden van de samenleving waarin ze leven. In veel jeugdboeken wordt de lezer uitgedaagd om partij te kiezen, ook worden ze geconfronteerd met vragen over schuld, rechtvaardigheid, respect, verantwoordelijkheid, enz. Daardoor gaan ze nadenken over wat echt belangrijk is en kunnen daarover gaan discussiëren. In boeken voor jonge kinderen is meestal duidelijk het verschil tussen goed en kwaad. In sprookjes wordt het kwade altijd gestraft.

Boeken met een opvoedende functie blijven tot heden een belangrijke rol spelen in kinderboeken.

6) de esthetische functie: deze functie komt tegemoet aan een behoefte aan schoonheid, aan het genieten van het mooie op zichzelf. De aandacht wordt gevestigd op de woorden of de illustraties. In de mooiste boeken vallen inhoud en vorm zozeer samen dat je als lezer het gevoel hebt dat het verhaal of gedicht met geen andere woorden geschreven had kunnen worden. (v.b.”E pisca di mas bunita”).

Na de uitleg over de verschillende functies van een boek, komen de verschillende leeftijdsfases aan de beurt.

 

  • de zuigelingenfase (0-1 jaar)
  • de peuterfase (1-3 jaar)
  • de kleuterfase (3-6 jaar)
  • schoolkindfase (6-12 jaar)
  • adolescentie (12-18 jaar)

 

  1. Voor baby’s is er geen verschil tussen een boek en een speelgoed, daarom zijn er voor hen de geplastificeerde kartonboekjes, plastiekboeken, lapjesboeken.  Daarna kunnen ze een voorwerp dat ze kennen van hun omgeving herkennen, maar dan wel een voorwerp per pagina. Goede onderwerpen zijn eten, speelgoed, kleren, huisdieren. Het herkennen is voor hen heel belangrijk daarom kunnen ze eindeloos hetzelfde boek bekijken. In deze fase zijn wiegeliedjes en andere bakerrijmpjes van onschatbare waarde. Deze rijmpjes gaan vaak gepaard met wiegen wat het contact versterkt tussen moeder en kind. En is ook belangrijk voor hun taalontwikkeling.

 

  1. De peuterfase is de fase van het ontdekken. Daardoor zijn peuters en dieren vaak de helden in hun boekjes. Als ze beginnen met praten en ontdekken dat er overal een woord voor is, is dat ook een hele ontdekking. Ze houden van aanwijsboeken waarop ze voorwerpen kunnen benoemen. Bijvoorbeeld Nijntje boeken. Wanneer ze drie jaar zijn kunnen ze genieten van echte prentenboeken. Als het maar onderwerpen zijn die dicht bij huis afspelen, zoals eten etc, daarom zijn ook boeken over “het potje” populair. In deze fase van ontdekkingen komen de spanningen en angsten, daarom is het belangrijk om een verhaal of boek voor deze fase veilig te eindigen b.v. samen in bed of veilig thuis etc. Voelboeken zijn ook prima in deze fase om zintuigen te prikkelen. En niet te vergeten de versjes en liedjes want als ze kunnen praten kunnen ze mee opzeggen of zingen. Ook handig zijn nu de geluidsboeken, zodat ze b.v. de hond kunnen laten blaffen.

 

  1. Prentenboeken en voorleesverhalen zijn de belangrijkste boeken voor kleuters en niet te vergeten sprookjesboeken. Kleuters kunnen geen onderscheid maken tussen fantasie en werkelijkheid. In hun fantasiewereld is alles mogelijk, dus ook dat er heel goed een krokodil onder hun bed kan liggen. Fantasievriendjes spelen een belangrijke rol in prentenboeken. Sprookjes komen tegemoet aan het morele denken op die leeftijd, dus het kwade wordt gestraft, het goede wordt beloond. Ze leren ook nieuwe begrippen in prentenboeken zoals warm en koud. Ook in deze fase wordt vriendschap ontdekt, wat ook een geliefd thema is voor prentenboeken. De angsten ontstaan in de vorige fase blijven hier ook een rol spelen en ook hier wordt in prentenboeken voor een goed einde gekozen, net zoals in sprookjes. Gevoelige thema’s als de dood worden op een manier gebracht dat het niet eng overkomt, zoals het boek “Kikker en het vogeltje” van Max Velthuijs. Vanaf vier jaar kunnen ze zelf een verhaaltje vertellen en dit kan heel goed met woordeloze prentenboeken ("Waarom “ van Nikolai Popov).

 

  1. Op de basisschool (6-12 jaar) begint het grote avontuur van het lezen. Hier begint de interesse voor het lezen. Ook al kunnen ze na een tijdje zelf lezen, het voorlezen blijft belangrijk. Fantasieverhalen blijven hier populair en ook de klassieke sprookjes. In deze fantasieverhalen worden vaak kinderen als hoofdfiguur gekozen zoals “Pippi Langkous”. Realistische verhalen spelen vaak af in het gezin, komst van een baby etc. Wat ook voor hun interessant is, is wat andere kinderen meemaken en hoe ze daarop reageren, b.v. pesterijen, ziektes etc. Als ze ongeveer tien jaar zijn gaan ze boeken lezen waar veel meer spanning in zitten. Detectiveverhalen, Sciencefiction, griezelverhalen worden populair. Realistische verhalen blijven hier ook nog in trek. Rond deze leeftijd ontwikkelen ze hun gevoel voor humor, wat met zich meebrengt interesse voor grappige boeken. Versjes blijven leuk als ze maar humor en fantasie bevatten. In deze fase zie je de leesvoorkeuren tussen jongens en meisjes. Meisjes kiezen dan voor boeken over liefde, vriendschap etc. Jongens meer voor detectiveboeken en ook informatieve boeken.

 

5 ) De overgang tussen kind en volwassenen begint nu. ( 12-18 jaar)

Hier speelt het zoeken naar de eigen identiteit een grote rol. Daardoor geven ze de voorkeur aan boeken waar de hoofdpersoon op zoek is naar zichzelf. In deze boeken herkennen ze veel van hun eigen twijfels, emoties etc. en worden ze geholpen om oplossingen te zoeken voor hun problemen. (v.b. boeken van Carry Slee). Boeken over liefde en vriendschap blijven populair, net zoals avonturenboeken gecombineerd met b.v. sport. En niet te vergeten griezelboeken hoe griezeliger hoe beter. Toekomstverhalen worden gelezen omwille van de spanning. De vraag in deze groep voor informatieve boeken is groot.

Jongeren ouder dan vijftien jaar hebben hun eigen literatuur waarvan de hoofdpersoon meestal een zestien- tot twintigjarige is.

In deze boeken verdringt de psychologie van de figuren het avontuurlijke. De thema’s die voorkomen in deze boeken zijn  inhoudelijk zwaarder dan anders b.v. over incest, zelfdoding. Sociale problemen worden ook ter discussie gesteld, zoals recht en onrecht, armoede en rijkdom. Al deze boeken vragen wel een zekere leeservaring en rijpheid van de lezer.


Wat is boekpromotie?

Onder boekpromotie vallen alle activiteiten die boeken in het algemeen in de belangstelling brengen en de reden is: zorgen voor een stimulerend leesklimaat.

Er zijn verschillende manieren om een boek te promoten:

  • Een boekhoek creëren in de klas. Laat de kinderen tussen de boeken snuffelen, gebruik dit hoekje om voor te lezen of te vertellen.
  • Per maand kun je een auteur, een boek, een gedicht etc. centraal stellen, en daaromheen een activiteit plannen, b.v. de kinderen zelf een gedicht laten maken met de gekozen thema of van dat boek de illustraties bij maken etc.
  • De  kinderen vrij laten lezen, dit op hun eigen tempo met hun eigen keuze van boeken, van de boekhoek, van de klassenbibliotheek, van de schoolbibliotheek, eigen boeken, etc. Als ze maar lezen.
  • Presenteer af en toe in de klas een boek dat je zelf goed vond en laat de kinderen dat ook doen. Dit kan goed in een boekenkring gebeuren, een paar presenteert hun boeken en de rest stelt vragen. Dit hoeft niet lang te duren. Ze kunnen het boek of verhaal ook uitbeelden.
  • Schrijf samen met de kinderen een recensie voor b.v. de schoolkrant.
  • Nodig een auteur uit in de klas, men hoeft niet te wachten totdat het tijd is voor de Kinderboekenfestival.
  • Actief meedoen met het kinderboekenfestival, zodat de kinderen zien dat je belangstelling heb voor boeken.
  • Maak gebruik van speciale gelegenheden om boeken onder de aandacht te brengen b.v. kerst, sinterklaas, international dag van het kind etc.
  • Bij verjaardagen zeg een gedichtje op met als thema verjaardag of een verhaal met dat thema.
  • Boekenquiz houden van de boeken die in de klas staan. Bijvoorbeeld “wie schreef ....”of “welk dier zie je op pagina 20? Etc.
  • Poppenspel, aan de hand van een poppenspel een boek presenteren door middel van dialoog.
  • Video of CD van een boek laten zien.
  • Door middel van een spel een boek spelenderwijs presenteren bijvoorbeeld Memo.

 

Dus om een boek te promoten zijn er veel meer activiteiten te verzinnen dan hier wordt vermeld. Dit is om een idee te geven wat er allemaal gedaan kan worden rond het boek.

Wat belangrijk blijft is is dat men eerst zelf boeken leest om een boek of lezen te promoten. Je eigen interesse in lezen blijft bepalend voor het overbrengen van deze materie.

Uit : “Leesbeesten en boekenfeesten: hoe werken (met) kinder-en jeugboeken?” van Jan van Coillie.





Biblioteca Nacional Aruba
George Madurostraat 13
Oranjestad Aruba
Phone +297 582-1580
Fax +297 582-5493
www.bibliotecanacional.aw
info@bibliotecanacional.aw

Branch San Nicolas
Peter Stuyvesantstraat z/n
San Nicolas Aruba
Phone +297 584-5277 /
+297 584-3939
Fax +297 584-5004


Dept. Arubiana/Caribiana
Bachstraat 5
Oranjestad Aruba
Phone +297 582-6924

Facebook   Google+ YouTube Pinterest LinkedIn