Denis Henriquez

Na Dept. Arubiana por haya un map cu recorte di corant y diferente articulonan to0cante Sr. Denis Henriquez y su obranan. Por lesa tambe un scriptie di Pieter Visser titula: 'Leven en werk van Denis Henriquez'. Mas informacion di Henriquez por lesa den: Cosecha Arubiano; un antalogia, Beneden en boven de wind / Wim Rutgers, Pa saka cara, tomo III, Schrijven is zilver, spreken is goud / Wim Rutgers.

 


Talentvolle roman van Denis Henriquez

Rudy Bedacht

Er staan heel wat juweeltjes van zinnen in de roman ‘Zuidstraat’ waarmee de in 1945 op Aruba geboren en nu als leraar natuurkunde te Rotterdam werkzame Denis Henriquez onlangs deduteerde bij de Bezige Bij. Daarvóór schreef hij ook enkele toneelstukken en een filmscenario, dus een beginneling is Henriquez volstrekt niet. Hij verrast ons met subtiel en viruoos taalgebruik en weet zijn figuren psychologisch raak te typeren.

Enkele voorbeelden: ‘Hij werkte in de bouw als timmerman en metselaar, maar had tijden waarin zijn handen vaker naar de fles grepen dan naar zijn gereedschap’(p.51). ‘Hun eerst zo mooie liefde verdween als een geslagen hond door de achterdeur van hun bestaan’ (p.128).

Hier is een talenvolle verteller aan het woord, die er niet voor terugdeinst de racistische structuren van zijn geboorte-eiland bloot te leggen, zoals uit de volgende citaten moge blijken: ‘Toen het stel in de straat kwam wonen keek met ervan op, dat zo’n aardig ogende Arubaanse met een zwarte Curaçaonaar getrouwd was’ (p51). ‘En terwijl de oorlog bulderde in het verre Europa werden ze onafscheidelijke vrienden, hoewel het enige dat ze met elkaar gemeen hadden hun blanke huid was en de lichte superioriteit die ze voelden tegenover de lokalen’ (p.111).

De roman gaat over het leven van verschillende personen in een straatje van de Arubaanse hoodfstad Oranjestad aan het eind van de jaren vijftig van deze eeuw toen de fraters blijkbaar nog geloofden in lijfelijke straf als middle om vervelende schooljongens in het gareel te houden. Men kan ‘Zuidstraat’ lezen als een letterkundige documentaire, van binnenuit geschreven door een scherpe waarnemer, aan wiens authenticiteit niet kan worden getwijfeld, omdat hij Aruba beschrijft als Arubaan. Denis Henriquez schrijft goed verzorgde taal en hij toont gevoel te hebben voor nuances, en daarom kan men hem wel vergeven, hier en daar minder zorgvuldig te zijn omgesprongen met zijn formuleringen. Zo vind ik het bijvoorbeeld stilistisch niet erg geslaagd indien twee gelijkluidende woordjes pal naast elkaar staan terwijl dat zou kunnen worden ontweken door de zin gewoon anders te construeren. Enkele voorbeelden: ‘Vandaag is het het feest van San Juan’ (p.52). ‘Zodra ze thuis was van haar werk trok ze naar huisjurk aan en ging ze ze voeren voordat het donker werd’ (p.93). ‘Op de zaterdagmiddag had Jacinto altijd haast, want klokslag vier uur wachtte Hein hem op op de rotsen van Malmok ‘ (p.158).

En dan hebben wij het verschijnsel van aan vreemde talen ontleende woorden. Daar wordt heel verschillend over gedacht. Hoe het ook zij, het is mij niet duidelijk waarom de auteur bij de Engelse taal is gaan lenen, terwijl er minstens even bruikbare Nederlandse woorden bestaan. ‘ In zijn fantasieën was zij een ‘total stranger’ (p.144). Etchi jojode zijn ogen van hiel tot kruin langs een dark lady aan de overkant (p.162).

Denis Henriquez slaagt erin onze belangstelling te wekken voor elke figuur die hij ten tonele voert, maar hij doet er in sommige gevallen helaas niet veel mee, omdat verschillende personages te fragmentarisch blijven en uit het verhaal verdwijnen juist wanneer je meer over hun leven zou willen vernemen. Hoe heeft bijvoorbeeld Johannes Biermans het verder gerooid op Aruba, de man die ‘een vraag was die niemand trachtte te beantwoorden’ (pag.131). Ook ben ik reuze benieuwd naar het verdere lot van figuren als de in haar slipje en beha koffie zettende verleidster Memé, en dat van de twee vrienden Binchi en Alejandro.

Met ‘Zuidstraat’ heeft Denis Henriquez de bouwstenen aangeschaft voor minstens een trilogie over het boeiende thema met varieties, zoals er talrijke in ons Caribisch gebied liggen te wachten op een vaardige pen en een poëtisch genoemd, waarover deze schrijver onmiskenbaar beschikt.

 


Vrij Nederland: 1 augustus 1992

Domweg weemoedig in de Zuidstraat

Frans de Rover: Denis Henriquez’ caleidoscopische beeld van de Zuidstraat in Oranjestad, Aruba. Nederland op zijn Zuidamerikaans in de gelukkige jaren vijftig.

Rob Nieuwenhuys opent de tweede druk van zijn indrukwekkende Oost-Indische spiegel (1973) met de woorden: ‘Wie na de Nederlandse letterkunde de Indisch-Nederlandse letterkunde in de studie neemt, komt een nieuwe wereld binnen.’ De literaire band tussen Nederland en West-Indië is zwakker, maar ik moest toch denken aan dat ‘binnenkomen in een nieuwe wereld’ bij het lezen van het romandebuut van Denis Henriquez, Zuidstraat. Zuidstraat speelt zich af op een piepklein deel van de wereld dat nog altijd, juist ook politiek, direct met Nederland verbonden is: op een van de parels genaamd Nederlandse Antillen in de Caribische Zee. In 1945 is Henriquez geboren op Aruba.

Ik herinner me –we schrijven 1973-de publikatie van de roman Dubbelspel,gesitueerd op Curaçao, van Frank Martinus Arion. Een toenmaals opzienbarend boek, ook al door de dwingende temporele structuur.het was als het ware het leven uit één dag Curaçao. Maar Arion had een duidelijke bedoeling: hij wilde sociale misstanden op dat eiland aan de orde stellen, hij wilde met zijn verhaal iets veranderen. Naar Curaçao is dan ook nog eens een contingent Nederlandse mariniers gestuurd toen Willemstad in brand stond.

Wellicht zijn de tijden veranderd, maar ik denk eerder dat het aan de andere geschiedenis ligt. Met Aruba behoeft geen verleden ‘verwerkt’ te worden. Zuidstraat is geen zoektocht naar wortels, of naar schuldige plaatsen. Uit het boek van Henriquez klinkt geen aanklacht tegen de sociale situatie aldaar. Integendeel zelfs de schrijver presenteert een kleurrijk beeld van het wervelende leven op het subtropische Aruba., waarvan ik als zonminnende lezer denk: wat is dat leven leuk daar! Pardon, ik betrap mijzelf erop dat ik Bacardi-cola-clichés ga gebruiken. Bovendien: Henriquez situeert zijn scènes aan het eind van de jaren vijftig en toen waren ook op de Antillen nog geen ‘Zuidamerikaanse toestanden’  met drugs en maffiosi uitgebroken. Kleurrijk was óók idyllisch.

Zuidstraat zou ik nu niet direct een romandebuut noemen. Daarvoor is het verhaal als geheel te fragmentarisch, te caleidoscopischvan opzet. Maar ik moet zeggen: de auteur bedient zich van enige retorische kunstgrepen die je aandacht vasthouden. Allereerst ‘de straat’ als verhaalstructurerend element- Ina Boudier-Bakker gebruikte het in haar novelle met die titel (1924), Nijhoff maakte er in zijn episch gedicht Het uur U (1941) gebruik van om een reeks bewoners voor te stellen. De Zuidstraat in Oranjestad wordt ook op een dergelijke manier gebruikt.

Vervolgens maakt Henriquez twee pubers, Alejandro en Binchi, tot centrale personages in de handeling-via deze kwajongens en hun dito streken komen de straatbewoners met hun lief en leed in beeld. Ik heb dat beeld hierboven vooral ‘kleurrijk’ genoemd. Maar het gaat niet om vrolijke dingen: de gewelddadige dood van de stiefvader van Binchi’s vriendje Edi; of het verhaal over de autodidact Uncle Djo, een man die de meest woeste avonturen in Zuid-Amerika meemaakte maar nu een beetje verloren rondhangt, een kratje whisky onder handbereik: ‘”Ik ben overal geweest,” vertelde hij aan iedereen. “Overal op de globe?” vroegen de kinderen die aan zijn lippen hingen.”Ook de globe heb ik bezocht.” En dan is er Joâo, de kleine Portugese straatveger van de Zuidstraat die zonodig verliefd moet worden op een Arubaanse schone. Het loopt verschrikkelijk af, op een verschrikkelijk banale maar toch amusante wijze. Joâo heeft te hoog gegrepen en zijn lesje geleerd. “ Als je buikloop krijgt, terwijl je je geliefde aan het zoenen bent, verkleurt niet alleen je broek, maar ook je liefde. Zo gaat dat in het leven.” Zijn makkers knikten braaf en vonden dat Joâo eindelijk zijn verstand teruggevonden had. Anderhalf jaar na het gebeurde trouwde Joâo een Portugese vrouw met een paardegezicht. Hun eerste zoon doopte hij Karel Doorman, omdat de knaap geboren werd op de dag dat het slagschip in de Paardenbaai aanmeerde.’

Maar bovenal zijn daar de jongens Binchi en Alejandro, hun eerste – uiteraard milukte – liefdesavontuurtje om de opwindende Rosa, hun vaak zeer komische contacten met andere straatbewoners. Het boek eindigt wanneer zij eindexamen doen; Binchi maakt zich op voor de overtocht naar Nederland waar hij zal gaan studeren. In het laatste hoofdstuk, ‘Zuidstraat’, is iedereen – ook deze lezer – een beetje weemoedig onder het naderende afscheid. Een zorgeloze puberteit is voorgoed voorbij. ‘Koud zal Binchi het niet krijgen, Enriquita,” begon Joâo op belerende toon. “Wij mensen uit de tropen hebben zo veel warmte in ons lichaam opgeslagen, dat we zeker in het begin makkelijk tegen de kou kunnen.” ‘Dat is precies wat dit boek zo warmbloedig maakt: Nederland op z’n Zuidamerikaans en dat ook nog in de goede jaren. Niet alleen door het tintelende omslag is Zuidstraat een zomers boek.


     

De Delftse de lotgevallen van Bernardo en Frederik

..........'Delft blues' gaat over de lotgevallen van student civiel Bernardo Rincones, net als Henriquez afkomstig van Aruba, maar in de literatuur heet dat toeval. Bernardo is verliefd op de met haar identiteit worstelende Katinka Roos, wier joodse ouders in de oorlog zijn omgekomen. Als Katinka na lang aarzelen besluit af te reizen naar een kibboets in Israël, ontstaat de blues uit de titel.

Gelukkig heeft Henriquez' tweede roman (de eerste, 'Zuidstraat', dateert uit 1992) meer om het lijf dan dat nogal melodramatische gegeven. Eigenlijk komt het boek - ook stilistisch - pas echt goed op gang als Katinka eruit verdwenen is. Dat komt vooral omdat de kleurrijke bijrollen dan meer ruimte krijgen. Curaçaoenaar Ito Gums, bijvoorbeeld, een bouko die de 'marksistiese' revolutie predikt, en Bernardo's beste vriend Tim, die de glimlach van de Mona Lisa ontrafelt: ,,Dat brave wijf heeft een schuine mop gehoord en durft niet hard te lachen.'' Zo'n beetje alle huidige clichés passeren in een jaren-zestig-jasje de revue: kamerbriefjes bij Waltman, botte Delftenaren, losbandige Leidse studentes, de nerd die niet in meisjes geïnteresseerd is, enzovoort.

Tegen het eind van het verhaal is iedereen behalve de nuchtere Bernardo zijn oorspronkelijke idealen kwijt. De manier waarop natuurkundeleraar Henriquez die teloorgang beschrijft, is niet erg overtuigend - in alle gevallen is het een enkele gebeurtenis die de omslag veroorzaakt, maar de achtergrond daarvan wordt niet uitgewerkt. Voor Delftse lezers is het dan ook vooral het feest der herkenning dat van 'Delft blues' een aardig boek maakt.........

Denis Henriquez, Delft Blues, Uitgeverij Bezige Bij, f. 34,50.

Bron: http://www.delta.tudelft.nl/archief/j27/n33/15979

Auteur: Christian Jongeneel

                                                

http://nl.wikipedia.org/wiki/Denis_Henriquez

 





Biblioteca Nacional Aruba
George Madurostraat 13
Oranjestad Aruba
Phone +297 582-1580
Fax +297 582-5493
www.bibliotecanacional.aw
info@bibliotecanacional.aw

Branch San Nicolas
Peter Stuyvesantstraat z/n
San Nicolas Aruba
Phone +297 584-5277 /
+297 584-3939
Fax +297 584-5004


Dept. Arubiana/Caribiana
Bachstraat 5
Oranjestad Aruba
Phone +297 582-6924

Facebook   Google+ YouTube Pinterest LinkedIn