Hubert 'Lio' Booi

Lio a nace na Boneiro dia 25 di juli 1919 y for di 1937 e ta biba na Aruba. For di dia cu el a pone pia riba suela di Aruba, el a demostra su aprecio pa e isla aki cu su hendenan y su cultura. Prueba di esey ta su aporte grandi na nos himno “Aruba dushi tera”: E di tres couplet ta su inspiracion: “Grandesa di bo pueblo ta su gran cordialidad. Cu Dios por guia y conserva su amor pa libertad.”
Lio Booi tin diferente publicacion literario na su nomber, entre otro “Golgotha” publica na 1967 den “Antilliaanse Cahiers’, “Muchila” publica na 1969 y E Flamingo di Aruba” publica na 2006. Y ken no ta corda e exito grandi di su obranan musical “E perla di Caribe’ di 1955 y “Amor di Kibaima” di 1969.


Hubert Booi werd op 25 juli 1919 op Bonaire geboren en woont sinds 1937 op Aruba. Aanvanke­lijk werd hij door de fraters voorbe­reid om priester te worden. Hij leerde Latijn bij Pater Rogh­mans op Noord, maar het zou anders lopen. Hubert Booi is nu bekend als dichter en als kenner van het Papiamen­to.

Na verschillende functies als bankemployé en boekhouder, werd Hubert Booi waarne­mend Hoofd van het Toe­ristenbu­reau en van de Arubaanse Voorlich­tings­dienst (naast N.A. Piña). Vanaf 1963 werd hij Hoofd van het Bureau Cultuur en Opvoeding en vanaf 1978 tot aan zijn pensione­ring in 1980 functioneerde hij als Hoofd van het Institu­to di Cultura.

In die posities groeide Hubert Booi uit tot een belangrijk promotor van het culture­le leven op ons eiland. Zo was hij mede-oprichter van de Arubaanse Kunstkring en bestuurs­lid van de Sociedad Boliva­riana. Daarnaast speelde hij toneel en schreef hij toneelstukken, gedichten en verhalen. Hij is auto-didac­tisch kenner van talen, waaronder Russisch, en auto-didactisch schilder. Als Papiament­stalig dichter schreef Hubert Booi onder meer liede­renteksten voor Padú Lam­pe en de tekst van het Bonaire­aanse volkslied. Er is nog veel onge­publiceerd werk van hem in de Collectie Ito Tromp in de Biblioteca Nacio­nal Aruba, waaronder veel (gele­gen­heids)p­oëzie en liederen, en twee vertalingen: Un soño riba bispu di Pasku (Christ­mas Carroll) en een beginfrag­ment van Romeo y Julieta (Romeo and Juliet). Zijn religieuze theaterstuk 'Golgotha' verscheen in 1967 in de Antilliaanse Cahiers; in 1969 publiceerde hij Muchila. Hij is vooral bekend wegens zijn musicals E perla di Karibe (1955) en Amor di Kibaima (1969). Behalve wegens deze publicaties en presentaties is Hubert Booi bekend als verdienstelijk declamator van eigen werk.

Hubert Booi reisde veel en voelde zich als talenkenner kosmopoliet, maar behield veel aandacht voor Aruba. In zijn werk staan twee thema's centraal: de liefde voor het Papiamento dat immer zijn aandacht heeft gehad en van welke taal hij decennialang een groot promotor is geweest. Booi gaf vele cursus­sen aan wie Papiamento wilde leren, hij verzorgde lezingen voor radio en televisie over taal en cultuur in het programma Nos Tera, en hij was bijvoorbeeld lid van de spellingcommissies Daantje en Maduro.

Het tweede terrein is dat van de literatuur die hij beoefent in een Papiamen­to dat niemand minder dan ex-gouverneur en dichter-auteur Cola Debrot karakteriseerde als het "vloei­ende ada­gi­o-ritme dat wij reeds kennen van Juan de Castel­lanos uit de zestiende eeuw." (Debrot 1985: 206)

De Arubaanse criticus Henry Habibe wees op het magis­trale taalge­bruik en de muzikali­teit van de gedich­ten, op de humor en de span­nings­op­bouw in de verha­len. Hij rang­schikte Hubert Booi's werk bij de 'literatu­ra indianista' omdat hij er een diep gevoeld nationalisme en per­soonlij­ke identificatie met de Indiaan in aantrof. In dit verband is het gedicht 'E ultimo Karibe' wel het meest bekend geworden, dat Henry Habibe als volgt karakteri­seerde: "pa su tema, [E ultimo Karibe] ta perte­nesé na un konhunto di literatu­ra indianista ku ta eksisti na henter Amérika latina, fo'i Argen­tina te Méxiko. Nos por bisa, tran­kil, ku e ta e úniko den su genero na nos idioma, o más kon­kretamente na Aruba, ja ku na Korsow no ta existi e género ei (indianismo) Den su afán romántiko Booi a buska un nota origi­nal pa Aruba (kolor lokal) i asina el a jega na identi­fiká su mes ku un indján: 'e último Kari­be'. I pa expresá asina su 'nasho­nalis­mo' e poeta a hasi uso di un rekurso masha frekwen­te den 'Ro­mantismo' na Latino-Amérika: identifi­kashón ku un ind­jan." (Watapa­na II-8, maart 1970: 4-7)


Hubert “Lio” Booi

Nos gran amigo Hubert Lio Booi a cumpli na juli ultimo, 90 aña, un edad cu ta prueba di un bida largo di hopi amor, di un bida familiar, social y cultural hopi rico, di  experiencia y sabiduria.

Lio, manera hopi di nos ta yame, a nace na Boneiro y cu edad di 18 aña el a bin biba na Aruba. E tabata cerca e fraternan pa su preparacion pa pader. El a siña Latin cerca Pader Roghmans na Noord, pero destino a dicidi otro. Awor Hubert Booi ta conoci como poeta, declamador, traductor, compositor, musico, pintor y conocedo di Papiamento.

Lio a lanta su famia hunto cu su señora Ina cu hopi amor. Lio y Ina a haya 6 yiu.

E tabata traha como empleado di banco y como boekhouder, pa despues bira hefe suplente di Oficina di Turismo y Arubaanse Voorlichtingsdienst. Na 1963 Lio a bira Hefe di Oficina di Cultura y Educación y for di 1978 te ora el a bay cu penshun na 1980 el a traha como Hefe di Instituto di Cultura. Den e posicionnan ey Lio a crece bira promotor importante di e bida cultural riba nos isla. E tabata hunga comedia tambe y e tabata skirbi obra teatra, poesia y storia. E ta un conocedo autodidacto di idioma, entre otro di Ruso, y e ta un pintor autodidacto.

Lio a produci hopi.

Algun di su obranan literario ta: Golgotha, un drama religioso, publica den   “Antilliaanse Cahiers”, 1969, Muchila, un antologia cu poesia y prosa, 1969, Amor di Kibaima, musical, 1970, E perla di Caribe, obra teatral, 1955, publica na 1998, E flamingo di Aruba, un antologia di hopi poema y storia, 2006, un publicacion di Editorial Charuba

Tin obra di Lio den diferente antologia:

  • Di Nos, di Pierre Lauffer, 1971
  • Cosecha Arubiano, 1983
  • Pa saka kara, 1998,
  • Isla di mi, di Frank Williams, 2000

Lio a ricibi na aña 1999 e prestigioso premio literario “Cadushi di Cristal” pa su trabou riba tereno literario, pa su contribucion na idioma Papiamento y su literatura. Instituto di Cultura tambe a reconoce Lio su trabou: e patio di Instituto di Cultura ta carga su nomber – “Plasa Hubert “Lio” Booi”. Na 1998 Biblioteca Nacional Aruba a duna homenahe na Lio y a publica e obra teatral di Lio “E perla di Caribe”, skirbi na aña 1955. Lio a biaha hopi y como un bon conocedo di idioma e tabata sinti su mes un cosmopolito, pero el a keda cu hopi atencion pa Aruba. Dos tema ta central den su obra. E prome tema ta amor pa Papiamento y e di dos ta e tereno di  literatura na Papiamento. Pa Biblioteca Nacional Aruba ta un honor grandi pa dedica e prome anochi di Luna Cultural 2009 na Lio.

Fuente: Saca for di e.o. “E flamingo di Aruba

 


Concierto Dominical “Donny Laclé”

diadomingo dia 26 di juni

cu programa special pa Hubert Booi

E Concierto Dominical “Donny Laclé” di diadomingo dia 26 di juli na “The French Steak House” di Manchebo Beach Resort & Spa lo ta un concierto masha special. E concierto aki ta un homenahe na señor Hubert (Lio) Booi cu ta celebra e bunita edad di 90 aña.

Lio Booi ta un persona multifacetico, conoci y aprecia pa su poesia-, storia- y canticanan pa grandi y chikito.

Lio a nace na Boneiro dia 25 di juli 1919 y for di 1937 e ta biba na Aruba. For di dia cu el a pone pia riba suela di Aruba, el a demostra su aprecio pa e isla aki cu su hendenan y su cultura. Prueba di esey ta su aporte grandi na nos himno “Aruba dushi tera”: E di tres couplet ta su inspiracion: “Grandesa di bo pueblo ta su gran cordialidad. Cu Dios por guia y conserva su amor pa libertad.”

Lio Booi tin diferente publicacion literario na su nomber, entre otro “Golgotha” publica na 1967 den “Antilliaanse Cahiers’, “Muchila” publica na 1969 y E Flamingo di Aruba” publica na 2006. Y ken no ta corda e exito grandi di su obranan musical “E perla di Caribe’ di 1955 y “Amor di Kibaima” di 1969?

E prome parti di e programa di e diadomingo aki ta consisti di un homenahe na Lio di parti di famia Booi. Entre otro su yiu muhe Ludwina Booi, residencia na Hulanda, ta aporta cu su bos y su guitara, su nieto Jurgen Booi ta toca algun piesa riba piano y su nuera Vicky Booi tin un dedicacion special.

Pa 12.00 or lo tin un sorpresa masha grandi, ora un orkesta y coro bou di direccion di señor Bartholomeus (Roy) Sneek subi escenario pa pone enfasis riba e merito musical di señor Hubert Booi.

E Fundacion pa Talento Musical cu ta organisa Concierto Dominical ta duna señor Hubert Booi, cu tambe ta forma parti di e fundacion aki, for di awor caba un caluroso pabien y ta dese’e hopi aña mas cu nos. Nos ta invita tur e bishitantenan fiel di Concierto Dominical y henter pueblo di Aruba pa ta presente dia 26 di juli.

Links:





Biblioteca Nacional Aruba
George Madurostraat 13
Oranjestad Aruba
Phone +297 582-1580
Fax +297 582-5493
www.bibliotecanacional.aw
info@bibliotecanacional.aw

Branch San Nicolas
Peter Stuyvesantstraat z/n
San Nicolas Aruba
Phone +297 584-5277 /
+297 584-3939
Fax +297 584-5004


Dept. Arubiana/Caribiana
Bachstraat 5
Oranjestad Aruba
Phone +297 582-6924

Facebook   Google+ YouTube Pinterest LinkedIn